Oleh Baharim Sukari
Hujung bulan ialah masa yang sesuai untuk melihat semula perjalanan perniagaan. Selepas menyemak jualan dan perbelanjaan, kita perlu menentukan tindakan seterusnya.
Produk mana yang wajar diteruskan? Proses mana yang perlu diperbaiki? Pelanggan mana yang perlu dihubungi semula?
Melalui monthly business review, pemilik bisnes boleh menggunakan pengalaman sepanjang bulan untuk membuat keputusan yang lebih teratur.
Sebagai penutup September 2026, mari kita gunakan beberapa pengalaman yang dikongsikan di M Niaga sebagai contoh. Tutorial ini boleh digunakan oleh penyedia latihan, peniaga produk, pengusaha makanan dan syarikat perkhidmatan.
Langkah 1: Senaraikan Aktiviti dan Tujuan Asalnya
Mulakan dengan menyenaraikan aktiviti utama sepanjang bulan. Rujuk kalendar, rekod jualan, invois dan catatan projek.
Di sebelah setiap aktiviti, tuliskan tujuan asalnya. Ini membantu kita menilai pencapaian berdasarkan hasil yang mahu dicapai.
Contohnya, program Building – High Performance Team bersama warga The Els Club Desaru Coast pada September memberi tumpuan kepada penjajaran pasukan, komunikasi dan kerjasama. Tujuan ini menjadi asas untuk menentukan maklum balas yang patut dikumpulkan selepas program.
| Aktiviti | Tujuan asal | Bukti yang perlu disemak |
|---|---|---|
| Program latihan | Membantu peserta menguasai kemahiran tertentu | Hasil tugasan dan maklum balas peserta |
| Promosi produk | Menggalakkan pembelian | Pesanan yang diterima melalui promosi |
| Projek pelanggan | Menyiapkan skop yang dipersetujui | Pengesahan serahan dan maklum balas pelanggan |
| Kandungan pemasaran | Membantu prospek memahami tawaran | Pertanyaan berkaitan tawaran tersebut |
Tindakan: Pilih tiga hingga lima aktiviti yang paling banyak menggunakan masa, wang atau tenaga bulan ini.
Langkah 2: Semak Nilai yang Diterima Pelanggan
Selepas mengenal pasti tujuan aktiviti, semak pengalaman pelanggan.
Untuk program latihan, adakah peserta dapat melaksanakan tugasan yang diajar? Untuk produk, adakah pelanggan menerima kualiti yang dijanjikan? Untuk perkhidmatan, adakah hasil diserahkan mengikut skop dan masa yang dipersetujui?
Kursus Penternakan Arnab Pedaging di Bunny Farm pada 26 September merangkumi teori, lawatan kandang dan latihan praktikal. Peserta berpeluang melihat kerja sebenar di ladang dan belajar terus daripada pengusahanya.
Untuk menilai program seperti ini, penganjur boleh menyemak perkara yang peserta sudah faham dan bahagian yang masih memerlukan penerangan.
Tanyakan tiga soalan ringkas kepada pelanggan:
- Bahagian mana yang paling membantu anda?
- Apakah yang kurang jelas atau perlu diperbaiki?
- Apakah keperluan anda yang masih belum dipenuhi?
Tindakan: Hubungi beberapa pelanggan bulan ini. Catat jawapan mereka dan cari isu yang disebut berulang kali.
Bandingkan maklum balas tersebut dengan rekod aduan, serahan dan pembelian sebelum membuat kesimpulan.
Langkah 3: Kira Kos Sebenar bagi Aktiviti Utama
Pilih satu projek, program atau produk. Senaraikan hasil jualannya dan semua kos yang boleh dikenal pasti secara langsung.
Bagi program latihan, kos ini mungkin merangkumi fasilitator, bahan, perjalanan, penginapan dan sewaan peralatan. Bagi produk, ia boleh merangkumi pembelian barang, pembungkusan, penghantaran yang ditanggung penjual serta fi transaksi.
Berikut contoh pengiraan rekaan:
| Perkara | Amaun |
|---|---|
| Hasil jualan program | RM8,000 |
| Kos fasilitator | RM1,600 |
| Kos bahan | RM700 |
| Perjalanan dan penginapan | RM900 |
| Kos langsung lain | RM300 |
| Baki selepas kos langsung | RM4,500 |
RM4,500 itu masih perlu menampung kos lain seperti pentadbiran, sewa pejabat dan gaji tetap. Ia belum boleh dianggap sebagai keuntungan bersih.
Semak juga bayaran yang sudah diterima. Projek yang menghasilkan baki positif selepas kos langsung masih boleh menekan tunai jika pelanggan belum membayar sedangkan pembekal perlu dibayar segera.
Tindakan: Kenal pasti satu kos yang terlepas daripada anggaran asal. Gunakan penemuan itu ketika menyediakan sebut harga seterusnya.
Langkah 4: Cari Bahagian Operasi yang Menyebabkan Masalah
Lihat semula cara kerja dilaksanakan.
Adakah pelanggan terpaksa menunggu maklumat? Adakah kerja perlu dibuat semula? Adakah bahan lewat disediakan? Adakah perubahan arahan dimaklumkan kepada semua pihak?
Dalam laporan kursus Bunny Farm, penjagaan pemakanan, kesihatan dan perkembangan ternakan dikenal pasti sebagai perkara yang mempengaruhi tumbesaran serta pembiakan. Gangguan pada proses ini boleh menjejaskan pengeluaran dan jualan.
Prinsip yang sama boleh digunakan dalam perniagaan lain: kenal pasti proses yang mempengaruhi keupayaan kita memenuhi pesanan secara konsisten.
| Masalah | Punca yang dikenal pasti | Pembetulan |
|---|---|---|
| Bahan program tidak cukup | Jumlah peserta akhir tidak disahkan | Tetapkan tarikh pengesahan peserta |
| Pelanggan menerima maklumat berbeza | Tiada rujukan tawaran yang seragam | Sediakan helaian maklumat terkini |
| Serahan lewat | Tempoh penyediaan dianggarkan terlalu singkat | Semak tempoh berdasarkan projek terdahulu |
Tindakan: Pilih satu masalah yang berulang. Baiki puncanya dan tetapkan orang yang bertanggungjawab.
Langkah 5: Nilai Tawaran dari Sudut Pelanggan
Semak bagaimana pelanggan menemui dan memahami tawaran kita.
Perkongsian tentang Kopi Nongkrong Simpang Renggam menunjukkan bagaimana nama, ulasan Google, suasana dan makanan membentuk pengalaman pelanggan.
Untuk bisnes sendiri, lakukan semakan seperti seorang pelanggan baharu:
- Cari nama perniagaan anda di Google.
- Baca penerangan produk atau perkhidmatan.
- Semak sama ada harga, skop dan cara membuat pesanan mudah difahami.
- Lihat bukti kerja, gambar produk dan maklum balas pelanggan.
- Cuba laluan pertanyaan yang biasa digunakan pelanggan.
Kemudian semak tawaran mana yang mendapat pertanyaan dan pembelian. Bagi tawaran baharu, kumpulkan bukti sambutan sebelum menambah stok atau menggunakan lebih banyak sumber.
Tindakan: Pilih satu tawaran. Tentukan sama ada ia perlu diteruskan, diperbaiki, diuji lagi atau dihentikan berdasarkan maklumat yang ada.
Langkah 6: Tukarkan Pengalaman kepada Aset Perniagaan
Selepas sesuatu projek selesai, kumpulkan bahan dan pembelajaran yang boleh digunakan semula.
Antara aset yang boleh dihasilkan ialah panduan kerja, modul latihan, portfolio, kajian kes dan jawapan kepada soalan pelanggan.
Contohnya, jika pelanggan kerap bertanya perkara yang sama, sediakan FAQ. Jika persediaan projek sering mengambil masa terlalu lama, bina senarai semak. Jika sesuatu tugasan berjaya diselesaikan dengan baik, rekodkan prosesnya supaya pasukan boleh mengulanginya.
| Pengalaman atau bahan | Aset yang boleh dibina |
|---|---|
| Soalan pelanggan yang berulang | FAQ dan panduan penerangan |
| Masalah semasa pelaksanaan | Senarai semak pencegahan |
| Kaedah kerja yang berkesan | SOP atau panduan kerja |
| Hasil projek yang sesuai dikongsi | Portfolio atau kajian kes |
| Maklum balas pelanggan | Testimoni dengan izin pelanggan |
Pastikan bahan disimpan di tempat yang mudah dicari dan diberikan nama yang jelas. Dapatkan kebenaran sebelum menggunakan gambar, testimoni atau maklumat pelanggan untuk pemasaran.
Tindakan: Hasilkan sekurang-kurangnya satu aset daripada pengalaman bulan ini dan tetapkan siapa yang akan mengemas kininya.
Langkah 7: Tetapkan Tiga Tindakan untuk Bulan Berikutnya
Monthly business review perlu berakhir dengan keputusan yang boleh dilaksanakan.
Pilih tiga tindakan paling penting berdasarkan semakan tadi. Setiap tindakan mesti mempunyai orang yang bertanggungjawab, tarikh siap dan bukti penyelesaian.
| Tindakan | Penanggungjawab | Tarikh siap | Bukti penyelesaian |
|---|---|---|---|
| Kemas kini pengiraan kos pakej | Pemilik bisnes | 5 Oktober | Helaian kos dan harga disemak |
| Dapatkan maklum balas pelanggan | PIC pelanggan | 7 Oktober | Jawapan direkod dan isu utama dirumus |
| Baiki proses pengesahan pesanan | PIC operasi | 10 Oktober | Proses baharu digunakan pada pesanan seterusnya |
Jika tindakan bulan lalu belum selesai, semak sebabnya sebelum menambah tugasan baharu. Mungkin skop terlalu besar, tanggungjawab tidak jelas atau sumber belum mencukupi.
Tindakan: Tetapkan tiga keutamaan Oktober dan masukkan tarikh semakannya dalam kalendar.
Gunakan Pengalaman September untuk Memperbaiki Oktober
Perkongsian September di M Niaga membawa kita ke program pembangunan pasukan di Desaru, pengalaman pelanggan di Simpang Renggam dan pembelajaran penternakan di Dengkil.
Daripada pengalaman tersebut, kita boleh membina rutin penilaian yang mudah: semak tujuan, kumpulkan bukti, nilai kos, perbaiki pelaksanaan dan gunakan semula pembelajaran.
Sediakan masa khusus pada hujung setiap bulan untuk melakukannya. Bawa rekod yang berkaitan dan libatkan orang yang mengendalikan kerja tersebut.
Sebelum menutup September, tulis tiga keputusan yang akan membantu perniagaan anda pada Oktober. Kemudian tetapkan bila keputusan itu akan dilaksanakan.
Tentang Penulis
Baharim Sukari ialah usahawan, trainer, business coach dan pengasas M Niaga. Beliau merupakan HRD Corp Registered & Accredited Trainer serta ahli National Industry Expert Panel (DPIN), Jabatan Pembangunan Kemahiran. Pendekatan perkongsian beliau berasaskan pengalaman korporat, keusahawanan dan latihan dengan prinsip Short, Simple but Smart.
