Baju Melayu Dulu dan Sekarang: Apa yang Berubah, Apa yang Wajar Dikekalkan?
Oleh Baharim Sukari
Dulu, orang menempah baju dengan berjumpa tukang jahit. Kain dibawa, ukuran diambil, kemudian berbincang tentang potongan, leher dan keselesaan.
Hari ini, memilih Baju Melayu boleh bermula di skrin telefon. Kita melihat warna, membandingkan ukuran dan meneliti bagaimana baju itu terletak pada badan model.
Caranya berubah. Pilihannya semakin luas. Namun, di sebalik perubahan tersebut, ada persoalan yang menarik untuk kita fikirkan:
Apabila Baju Melayu semakin moden, apakah ciri warisan yang masih kita kenali dan hargai?
Busana Melayu Lebih Luas daripada Sepasang Baju
Busana Melayu merangkumi pakaian, tekstil dan pelengkap yang membentuk keseluruhan penampilan.
Dalam persalinan lelaki, baju dan seluar boleh dilengkapkan dengan samping, songkok atau tengkolok mengikut keadaan. Busana wanita pula mempunyai kepelbagaian seperti baju kurung, kebaya dan pakaian daerah yang membawa identiti tersendiri.
Sebab itu, membicarakan pakaian Melayu memerlukan kita melihat tempat, zaman dan tujuan pemakaiannya. Pakaian harian, persalinan pengantin dan busana istiadat mempunyai keperluan yang berbeza.
Baju Melayu sendiri telah disenaraikan sebagai Warisan Kebangsaan pada tahun 2012. Pengiktirafan ini memperlihatkan kedudukannya sebagai sebahagian daripada warisan budaya negara.
Menelusuri Sejarah Baju Melayu
Sejarah Baju Melayu berkembang melalui kehidupan masyarakat, hubungan antara wilayah, kemahiran tukang jahit serta adat berpakaian.
Antara perkembangan penting ialah hubungan Baju Melayu Teluk Belanga dengan Johor dan Teluk Belanga di Singapura, yang pernah menjadi pusat pemerintahan Johor. Panduan Jabatan Warisan Negara turut mengaitkan perkembangan pakaian ini dengan Sultan Abu Bakar.
Cekak Musang pula dikenali melalui kolar tegaknya. Panduan yang sama menerangkan bahawa pemakaiannya semakin meluas sekitar tahun 1930-an, walaupun bentuk pakaian tersebut sudah digunakan lebih awal.
Perjalanan ini menunjukkan bahawa busana Melayu turut mengalami perkembangan sebelum munculnya industri fesyen moden.
Warisan yang kita kenali hari ini terbentuk melalui proses yang panjang.
Jenis dan Potongan Baju Melayu: Kenali Perbezaannya
Apabila memilih Baju Melayu, beberapa istilah sering disebut bersama. Sebenarnya, istilah tersebut boleh menerangkan bahagian yang berlainan pada pakaian.
| Istilah | Ciri yang diterangkan |
|---|---|
| Teluk Belanga | Bentuk leher bulat tanpa kolar tegak, dengan bukaan pendek di hadapan dan lazimnya sebutir butang |
| Cekak Musang | Kolar tegak dengan susunan butang pada bahagian leher dan dada |
| Potongan tradisional berpesak dan berkekek | Binaan badan dan bawah lengan yang mempunyai sambungan panel kain |
| Potongan moden atau slim fit | Bentuk badan baju yang lebih mengikut tubuh; binaannya berbeza mengikut pengeluar |
Teluk Belanga dan Cekak Musang ialah dua bentuk yang paling mudah dikenal melalui bahagian leher. Kedua-duanya juga boleh hadir dengan pilihan potongan yang berbeza.
Oleh itu, apabila membeli, lihat lebih daripada nama pada label. Periksa bentuk leher, ukuran badan, binaan lengan dan kemasan jahitannya.
Baju Melayu Dulu vs Baju Melayu Sekarang
Perbandingan ini menggambarkan kecenderungan umum. Potongan tradisional masih dibuat hari ini, sementara pakaian lama juga mempunyai variasi mengikut tempat dan pemakainya.
| Aspek | Pendekatan tradisional | Pilihan masa kini |
|---|---|---|
| Potongan badan | Lazimnya lapang dan memberi ruang bergerak | Daripada longgar hingga mengikut bentuk badan |
| Binaan | Pesak dan kekek menjadi ciri penting dalam banyak potongan tradisional | Ada yang mengekalkannya, ada yang menggunakan pola berbeza |
| Pemilihan baju | Tempahan berdasarkan ukuran dan pilihan kain | Tempahan khas serta pakaian siap dengan pelbagai saiz |
| Perincian | Tumpuan pada potongan, jahitan dan pelengkap | Ditambah pilihan poket tersembunyi, kemasan minimalis dan variasi gaya |
| Cara digayakan | Mengikut kebiasaan setempat dan tujuan pemakaian | Lebih banyak padanan untuk suasana santai, kerja dan keraian |
Jabatan Warisan Negara turut mencatatkan perubahan sesetengah potongan Baju Melayu kepada binaan moden tanpa pesak dan kekek. Namun, perubahan itu tidak bermaksud semua baju keluaran baharu menggunakan pola yang sama.
Baju yang sesuai tetap perlu dinilai pada tubuh pemakai. Cantik dalam gambar belum tentu selesa ketika duduk, berjalan atau mengangkat tangan.
Pesak dan Kekek: Perincian yang Mudah Terlepas Pandang
Ketika membeli baju, warna biasanya menarik perhatian terlebih dahulu. Selepas itu barulah corak, butang dan harga.
Sedangkan sebahagian keselesaan datang daripada bahagian yang kurang kelihatan.
Pesak ialah panel kain pada sisi badan baju yang menambah ruang pada potongannya.
Kekek pula ialah kepingan kain di bawah ketiak, pada pertemuan lengan dengan badan baju. Binaan ini membantu menyediakan ruang untuk pergerakan tangan.
Dalam koleksi Gombang Pendek Tamadun yang ditampilkan, kedua-dua perincian ini dikekalkan. Ia memperlihatkan bagaimana binaan tradisional boleh terus digunakan dalam pakaian untuk kehidupan semasa.
Di Mana Pula Kedudukan Baju Gombang Pendek?
Tamadun — Warisan Diperhalusi.
Istilah “baju gombang” mempunyai rujukan dalam Kamus Dewan sebagai baju kurung. Namun, takrif tersebut tidak dengan sendirinya menetapkan satu reka bentuk khusus bagi semua produk yang dinamakan Gombang Pendek pada hari ini.
Untuk mengenali sesuatu koleksi, kita perlu melihat rekaannya sendiri.
Baju Gombang Pendek Tamadun yang diketengahkan membawa gabungan leher Teluk Belanga, pesak pada sisi badan, kekek di bawah lengan dan kemasan bawah tanpa belahan sisi.
Ia boleh digayakan bersama seluar yang bersesuaian untuk penampilan bersahaja. Apabila dipadankan dengan samping dan songkok, penampilannya membawa suasana yang lebih klasik, mengikut kesesuaian majlis.
Pembaca yang mahu melihat perincian potongannya boleh membaca artikel:
Baju Gombang Pendek Bukan Kurta: Kenali Ciri dan Potongan Melayu pada Busana Tamadun.
Moden pada Gaya, Teliti pada Binaan
Memodenkan pakaian memberi ruang kepada pengeluar untuk memahami keperluan pemakai hari ini.
Ada yang memerlukan potongan lebih lapang. Ada yang mahukan penampilan ringkas. Ada pula yang menghargai perincian klasik, tetapi mahu memakainya dalam urusan harian.
Di sinilah pemilihan fabrik, ukuran, kedudukan poket dan kemasan memainkan peranan.
Bagi pemakai, beberapa soalan mudah boleh membantu sebelum membeli:
- Adakah bahagian bahu dan dada terasa selesa?
- Bolehkah tangan digerakkan dengan mudah?
- Adakah labuh baju sesuai dengan tubuh?
- Adakah poket praktikal untuk kegunaan sendiri?
- Adakah pakaian itu sesuai dengan majlis yang ingin dihadiri?
Nilai sehelai baju akan lebih terasa apabila ia sedap dipakai berulang kali.
Tamadun — Warisan Diperhalusi
Tamadun — Warisan Diperhalusi.
Pendekatan inilah yang ingin dibawa melalui Baju Gombang Pendek Tamadun: memberi tempat kepada ciri potongan Melayu dalam pilihan pakaian masa kini.
Koleksi baharu yang ditampilkan menggunakan Cotton Premium, dengan leher Teluk Belanga, binaan berpesak dan berkekek, serta butang eksklusif batu zircon sebagai penyeri.
Bagi mereka yang menghargai busana Melayu, mengenali baju boleh bermula dengan melihat perinciannya. Sentuh kainnya, perhatikan jahitannya dan cuba potongannya.
Dari situ, kita akan lebih memahami mengapa sesuatu pakaian terasa dekat dengan diri.
Kenali koleksi Baju Gombang Pendek Tamadun. Pilih warna yang berkenan dan hubungi kami untuk pertanyaan saiz serta tempahan.
Tamadun — Warisan Diperhalusi. HUBUNGI PENGELUAR BAJU GOMBANG PENDEK (KLIK DI SINI)
